Główny cel spotkań ze Studentkami III roku na kierunku Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna w trybie stacjonarnym sprowadzał się do zapoznania osób uczestniczących z praktycznym wymiarem roli wychowawcy w klasach I-III. Zajęcia prowadzi mgr Monika Kwiecińska.
Skupiono się na kilku filarach:
- współpracy z rodzicami,
- budowaniu relacji z uczniem,
- dokumentowaniu pracy wychowawczej.
Pierwsze spotkania przyjęły formę prezentacji Studentek połączonych z panelem dyskusyjnym, podczas którego podjęto refleksję nad podmiotowością ucznia i rolą partnerstwa z rodzicem w modelu spotkań trójstronnych.
Podjęto dyskusję nad:
- trudnościami w przekonaniu rodziców do tej formy kontaktu;
- gotowości nauczyciela do oddania głosu dziecku;
- zastosowaniu tej metody w klasach I-III w kontekście oceny opisowej.
Przyszłe nauczycielki trafnie zdiagnozowały, że spotkania trójstronne to narzędzie bardzo czasochłonne, ale kluczowe w budowaniu relacji opartej za zaufaniu. Ponadto, stwierdziły, że rola wychowawcy polega na wzmacnianiu sprawstwa uczniów, co bezpośrednio łączy się z wcześniej przygotowanym „Drzewem Wspólnych Celów”. Studentki stworzyły przestrzeń do wypracowania narzędzia, które pozwoli zaangażować rodziców w proces wychowawczy. „Drzewo Wspólnych Celów” posłużyło jako wizualizacja spójnych oczekiwań szkoły i domu rodzinnego – budowanych na płaszczyźnie porozumienia i partnerstwa z rodzicami w procesie dydaktyczno-wychowawczym. W ramach prezentacji pomysłów dotyczących „efektownego i efektownego zebrania z rodzicami” Prelegentki zaproponowały praktyczne narzędzia, które pomagają nauczycielowi przekształcić rutynowe zebranie w konstruktywistyczny dialog. Mając na uwadze budowanie pozytywnych relacji na płaszczyźnie rodzic-dziecko, uczestniczki zaprojektowały również „słoiki pozytywnych słów”- narzędzie służące do poprawy nastroju, budowania optymizmu oraz praktykowania wdzięczności.
Podczas kolejnych spotkań skupiono się na technikach:
- integracji grupy, komunikacji interpersonalnej, inicjowaniu kontaktu (w ramach aktywności: „5 sekund dla dorosłych”, EgoDeck”)
- rozpoznawania i nazywania emocji, radzeniu sobie z trudnościami, asertywności - (rozwiązywanie dylematu „Rozum czy serce?” połączonym z treningiem motoryki małej).
W okresie świątecznym podejmowano namysł nad kwestią etykietowania grzecznego i niegrzecznego dziecka i w konsekwencji - formą otrzymania prezentu. Dywagowano nad relacją bez kar i nagród – w ramach aktywności prezent czy rózga? W kontekście TUS (Trening Umiejętności Społecznych) relacja oparta jest na rezygnacji tradycyjnego systemu kar i nagród na rzecz Pozytywnej Dyscypliny - zamiast o „grzeczności” mówi się o kompetencjach społecznych.
Podejmując rozważania na temat pozytywnego wzmocnienia, skupiono się na metodzie Ciszaków jako narzędziu wspierającym wyciszanie i koncentrację u dzieci: według zasady, Maskotki „wychodzą” z domku tylko wtedy, gdy w klasie panuje atmosfera sprzyjająca skupieniu. Jeśli robi się zbyt głośno, Ciszaki „boją się” hałasu i wracają do swojego domku. Studentki własnoręcznie stworzyły Ciszaki - miękkie, sensoryczne figurki – wykonane z pomponów, włóczki i filcu, które „lubią ciszę” i pojawiają się na ławkach dzieci w momencie pracy w skupieniu. Studentki wykazały się dużą kreatywnością w projektowaniu pomocy dydaktycznych, ponieważ każda z Pań zaprojektowała unikalną, spersonalizowaną postać. Kluczowym elementem było nadanie im cech osobistych Twórczyń - każdy ze stworków miał swoją unikalną historię – bowiem kolory i kształty nie były przypadkowe. Proces tworzenia obejmował wybór materiałów, nadanie postaciom unikalnych cech oraz opracowanie „Kodeksu Opiekuna Ciszaków” (zasad użytkowania). Studentki zaprojektowały również unikatowe siedziby – dźwiękoszczelne domki dla Ciszaków-Cudaków.
Wykorzystanie wykonanych przez Studentki pomocy ma kluczowe znaczenie dla efektywności nauczania początkowego, ponieważ sprzyja budowaniu samoregulacji zamiast dyscypliny zewnętrznej. W klasach młodszych nadmierny hałas jest głównym czynnikiem rozpraszającym. Ciszaki pomagają utrzymać optymalne warunki do pracy umysłowej. Ponadto, praca z Ciszakami uczy empatii i uważności na potrzeby innych. Skupiają one uwagę na konkretnym zadaniu – dbaniu o atmosferę w klasie, co buduje poczucie sprawstwa i współpracy wśród dzieci. Mimo, iż ta forma ma zarówno swoich zwolenników, jak i przeciwników, to niewątpliwym jest fakt, że samodzielnie wykonane pomoce są gotowym narzędziem do wdrażania metod aktywizujących i budowania relacji opartej na wzajemnym szacunku, a nie na autorytarnych nakazach. Dywagując nad skutecznością metod wychowawczych, zastanawiano się, czy słowa mogą ranić…? Odpowiedz jest jednoznaczna: oczywiście, że mogą ranić, ale tylko te niewłaściwie sformułowane. Finalne spotkania miały na celu zapoznanie Studentek z koncepcją Nonviolent Communication (NVC). Zajęcia rozpoczęły się od przedstawienia dwóch postaw komunikacyjnych według koncepcji Marshalla Rosenberga:
- Język Szakala: symbolizuje ocenianie, krytykę, obwinianie i stosowanie kar. Jest nastawiony na dominację i agresję słowną;
- Język Żyrafy: symbolizuje życzliwość, empatię i jasne wyrażanie potrzeb. Żyrafa, dzięki swojej długiej szyi i największym (w stosunku do masy ciała) sercu, widzi szerszą perspektywę i skupia się na budowaniu porozumienia;
Uczestniczki miały za zadanie zrozumieć różnicę między komunikacją blokującą (język szakala) a komunikacją wspierającą relacje (język żyrafy) oraz rozwinąć umiejętność formułowania komunikatów opartych na potrzebach.
Zajęcia zostały podzielone na dwa kluczowe etapy:
- część teoretyczna: omówienie symboliki szakala (ocenianie, interpretacje, żądania) oraz żyrafy (szeroka perspektywa, kontakt z emocjami). Przedstawiono cztery kroki NVC: Spostrzeżenia, Uczucia, Potrzeby i Prośby.
- trening praktyczny: uczestniczki pracowały w parach, przekształcając komunikaty agresywne lub oceniające na język żyrafy. Ćwiczenie obejmowało scenariusze z praktyki edukacyjnej (brak zadania domowego, trudności adaptacyjne, konflikt rówieśniczy, niezrozumienie tematu).
Studentki nabyły praktyczne narzędzia, które mogą wykorzystać w przyszłej pracy zawodowej w celu budowania konstruktywnego dialogu na gruncie uczeń-rodzic-nauczyciel.
W ramach przedmiotu Praca wychowawcy we wczesnej edukacji, Uczestniczki zostały zainspirowane do stworzenia indywidualnego warsztatu pracy i narzędzi przydatnych w pracy wychowawczej. Studentki III roku PPiW wykazały się niezwykłą wrażliwością, pomysłowością i kreatywnością podczas projektowania sytuacji edukacyjnych oraz aranżowania aktywności poświęconych komunikacji interpersonalnej, rozwiązywaniu konfliktów, współpracy z rodzicami – obszarami niezbędnymi do podjęcia roli refleksyjnego praktyka- nauczyciela-wychowawcy w przedszkolu lub klasach I-III.
